Super Tuscans
In één zin: super tuscans zijn Toscaanse wijnen die de Italiaanse wijnwet bewust negeerden, en juist daardoor de duurste van het land werden.
Wat je denkt te weten
Super tuscans zijn duur. Dat is meestal alles wat blijft hangen. Sassicaia, Tignanello, Masseto: namen die je op een kaart ziet staan met een prijs waar je even van slikt.
En Italiaanse wijn is toch van Italiaanse druiven? Dat klopt hier juist niet, en daar begint het verhaal.
Wat er klopt
Ze zijn inderdaad duur. De bekendste flessen kosten honderden euro’s, en dat is geen marketing maar schaarste: kleine percelen, lage opbrengsten en een halve eeuw reputatie.
Het verhaal erachter klopt ook. In de jaren zestig zat markies Mario Incisa della Rocchetta op Tenuta San Guido bij het dorpje Bolgheri. Zijn lievelingswijnen kwamen uit Bordeaux. Klimaat en bodem in Bolgheri leken hem niet zo heel anders, dus plantte hij cabernet sauvignon en cabernet franc — druiven die daar volgens de regels niet thuishoorden.
De Italiaanse wijnwet was daar duidelijk over. Zijn wijn kreeg de laagste aanduiding die er was: vino da tavola, tafelwijn. Dat trok hij zich niet aan.
Wat er niet klopt
Wat er niet klopt, is dat het meteen een succes was. De eerste jaargangen smaakten stug en gesloten. Incisa zette ze weg in de kelder en schonk ze aan vrienden, precies zoals je met tafelwijn doet.
Pas na jaren op fles kwam de wijn open. Het verhaal wil dat een vriend hem onderbrak met de opmerking dat dit toch hartstikke lekker was. Hij proefde opnieuw, en er stond ineens iets heel anders in het glas.
Daarna ging het snel. In 1968 kwam de eerste commerciële jaargang van Sassicaia op de markt. Antinori volgde in 1971 met Tignanello. Binnen twintig jaar waren dit de duurste wijnen van Italië, met op het etiket nog steeds de aanduiding tafelwijn. Uiteindelijk paste de wetgever zich aan in plaats van andersom: Bolgheri kreeg een eigen afbakening, en Sassicaia zelfs een eigen benaming.
Wat er ook niet klopt: dat er alleen Bordeaux-druiven in gaan. Tignanello is grotendeels sangiovese, met cabernet erbij. De rode draad is niet de druif maar de houding — maken wat je goed vindt, ook als het volgens de regels niet mag.
Super tuscans onder de vijftien euro
De grote namen liggen ver buiten dat bedrag. Maar de stijl is wel te proeven: zoek op het etiket naar Toscana IGT, de aanduiding waaronder de meeste van deze wijnen tegenwoordig vallen. Voor tien tot vijftien euro vind je daar volop blends van sangiovese met cabernet of merlot.
Wil je dichter bij de bron zitten: Bolgheri Rosso is de instap van precies die streek. Die begint rond de vijftien tot twintig euro en laat zien waar het over gaat, zonder de naam waar je voor betaalt.
Wanneer je super tuscans níet moet kopen
Niet kopen als je een klassieke Toscaan zoekt. Wie chianti in gedachten heeft — hoog zuur, kers, stevige tannine — krijgt hier iets ronders en donkerders.
Niet kopen om vanavond zonder karaf open te trekken. Deze wijnen zijn gebouwd op bewaren; jong zijn ze gesloten.
En koop geen fles alleen om de naam. Er wordt inmiddels veel onder deze noemer verkocht dat vooral duur is.
Zo drink je super tuscans
Zestien tot achttien graden, een uur van tevoren in een karaf, en een groot glas. Warmer maakt de alcohol scherp.
Bij gegrild rood vlees, wild of oude pecorino. Het vet en het zout vangen de tannine op, en dan valt het fruit pas goed op zijn plek.
Zo proef je het verschil zelf
Bij super tuscans leer je het meest naast een klassieke Chianti Classico, want dan proef je in één slok wat die Bordeaux-druiven met een Toscaanse wijn doen.
Dat is precies wat een wijnproeverij aan huis bij mij is: jij dekt de tafel, ik neem de wijnen en de glazen mee. Een themaproeverij rond één land of streek, blind met het prijsspel, of helemaal op maat. Vanaf €300 per avond tot vier personen, in heel Nederland zonder reiskosten. Met collega’s wordt het een teamuitje met wijnproeverij. Liever thuis, zonder mij erbij? De Eerlijke Proeverij Thuis is dezelfde blinde proeverij als web-app, voor €14,95.
Wil je verder lezen? Op Wikipedia staat de geschiedenis uitgebreider.
Wijnproeverij aan huis: De Eerlijke Proeverij · Terug naar de wijnkaart
